Możliwości dofinansowania przydomowych oczyszczalni ścieków

Środki z przeznaczeniem wyłącznie na oczyszczalnie

Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków jest działaniem proekologicznym i ekonomicznie efektywnym. W związku z tym istnieją możliwości dofinansowania realizacji takiej inwestycji z kilku źródeł. Najkorzystniejsze są dotacje uzyskane z gminy lub funduszy unijnych, mniej atrakcyjne kredyty i pożyczki preferencyjne.

Dotacje

Dotacje można pozyskać z Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub funduszy strukturalnych UE. Dofinansowanie z GFOŚiGW jest uzależnione od posiadanych środków jednostki oraz od realizowanych przez nią programów. Należy jednak pamiętać, iż środki GFOŚiGW są przeznaczane głównie na rozwiązanie istotnych problemów w gminie, w związku z tym dofinansowanie dla pojedynczej oczyszczalni może być bardzo trudne. Inaczej jest w sytuacji, gdy gmina realizuje specjalne programy budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Ma to miejsce na obszarach, gdzie zabudowa jest w znacznym stopniu rozproszona i budowa sieci kanalizacyjnej nie jest opłacalna ekonomicznie, a problem odprowadzania ścieków musi być rozwiązany. Jest to dość częsty przypadek, ponieważ w większości gmin są obszary w zabudowie kolonijnej lub wsie odległe od istniejącej sieci kanalizacyjnej. W takich przypadkach urzędy gmin pozyskują zewnętrzne dofinansowanie z funduszy unijnych na programy wspierające rozwiązanie problemów gospodarki ściekowej, w ramach których buduje się oczyszczalnie, np. w 20, 50, 100 lub większej liczbie gospodarstw.

Niezależnie od tego, czy dotacje pochodzą bezpośrednio z budżetu gminy, czy z funduszy unijnych i są tylko dystrybuowane przez gminę, należy spełnić szereg wymagań określonych w specjalnych regulaminach, bądź wytycznych. Otrzymanie dofinansowania z pieniędzy publicznych jest skrupulatnie kontrolowane, dlatego też należy spełnić wszystkie określone prawem wymagania, wśród nich mogą pojawić się:

* na etapie aplikowania o dotację: stosowny wniosek o dotację wg formularza dostępnego w gminie, złożenie oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ewentualne zgody współwłaścicieli, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały na terenie gminy, wymóg posiadania projektu, operatu wodnoprawnego (jeśli jest konieczny), zaświadczenie potwierdzające brak sprzeciwu wobec planowanych robót budowlanych lub kopię zgłoszenia o zamiarze przystąpienia do wykonania robót budowlanych, pozwolenie na budowę;
* na etapie otrzymania dotacji: protokół odbioru lub zgłoszenie o oddaniu oczyszczalni do użytku, kopie rachunków i faktur, aprobaty techniczne i deklaracje zgodności z normami.

Przed podjęciem decyzji o pozyskiwaniu dotacji należy uzyskać wiedzę na temat:

• zakresu kosztów kwalifikowanych, czyli jakie koszty dotacja może pokryć; czasami, bowiem jest tak, że dotacje są przeznaczane tylko na budowę określonego typu oczyszczalni, albo tylko np. na likwidację szamba, często dotacja obejmuje także koszt przygotowania niezbędnych projektów i innych dokumentów;
• poziomu dofinansowania, który może być bardzo różny od 20 do 80% kosztów;
• terminów składania wniosków; czasami programy są działaniami jednorazowymi i niezłożenie wniosku w wymaganym czasie uniemożliwia nam skorzystanie z tej formy dofinansowania; niejednokrotnie jednak programy mają charakter cykliczny i wówczas można starać się o środki także w późniejszym czasie;
• przepływów pieniężnych; w większości przypadków dotacja ma formę refinansowania, co oznacza, że musimy pokryć całość inwestycji z własnych środków i dopiero potem, na podstawie rachunków, odzyskamy część zapłaconej wykonawcom kwoty;
• organizacji programu; często w przypadku programów realizowanych ze środków funduszy strukturalnych gmina zajmuje się także aspektami prawno-formalnymi związanymi z budową oczyszczalni, odpada nam wówczas cała procedura związana z pozyskaniem stosownych projektów, pozwoleń i innych dokumentów.

Należy jednak pamiętać o najczęstszej procedurze przy pozyskiwaniu dotacji: najpierw składamy wniosek o dotację, gmina podejmuje decyzję o jej przyznaniu, na co uzyskujemy stosowne potwierdzenie, często w postaci umowy o dotację, następnie realizujemy budowę oczyszczalni i na podstawie wniosku o płatność otrzymujemy zwrot części nakładów.

Czasami można spotkać się z sytuacją, w której gmina żąda przekazania oczyszczalni na własność i jednocześnie nakłada obowiązek utrzymania instalacji we właściwym stanie technicznym, umożliwiającym sprawną eksploatację.

Czasami realizowane są także programy popularyzatorskie, pilotażowe lub edukacyjne w zakresie ochrony środowiska. Uczestnicy takich programów mogą otrzymać materiały i montaż oczyszczalni zupełnie bezpłatnie.

W nowym okresie programowania funduszy unijnych środki przeznaczone na rozwiązanie problemów gospodarki ściekowej skierowano głównie na projekty duże, których zakres obejmuje większy obszar, np. wieś, kilka wsi, gmina. W związku z tym o dofinansowanie muszą występować gminy lub organizacje pozarządowe i dystrybuować dotacje dla właścicieli domów i gospodarstw. Istotnie ograniczono ilość środków, o które można starać się bezpośrednio (bez pośrednictwa gminy lub innych organizacji). Dla beneficjenta pomocy nie stanowi to żadnej różnicy, nawet jest to korzystne ze względu na pomoc, jaką można uzyskać w gminie przy wypełnianiu stosownych formularzy.
Kredyty i pożyczki preferencyjne

Preferencyjnych kredytów na przydomowe oczyszczalnie ścieków udziela Bank Ochrony Środowiska wypełniając swoje cele statutowe, a także we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz producentami oczyszczalni.

Aktualnie BOŚ oferuje także kredyty na zakup lub montaż urządzeń i wyrobów służących ochronie środowiska. Maksymalny okres kredytowania wynosi 5 lat, oprocentowanie jest zmienne i ustalane okresowo przez zarząd banku. W przypadku istniejącej współpracy pomiędzy bankiem a sprzedawcą bądź producentem, który pokrywa część odsetek, oprocentowanie wynosi od 1% rocznie.
2. Indywidualna oczyszczalnia jako element większego projektu

Dotacje

W latach 2007-2013 zaplanowano szereg działań związanych z dystrybucją dotacji skierowanych na dywersyfikację działalności gospodarczej i rozwój przedsiębiorczości. W szczególnie korzystnej sytuacji są osoby zamieszkujące obszary wiejskie, w tym rolnicy. Wiele środków zostało przeznaczonych na rozwój agroturystyki i innych działalności pozarolniczych. Stanowi to szansę pozyskania dotacji na budowę, przebudowę i adaptację budynków, zakup sprzętu i wyposażenia niezbędnego dla prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na terenach wiejskich. Jest istotne, iż w ramach takich inwestycji można zrealizować także budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, jako jednego z elementów większego projektu. Dotyczy to zarówno firm, które zamierzają dopiero powstać, jak i tych już istniejących.

Wśród podstawowych źródeł pozyskania środków można wymienić Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2007-2013 (RPO WP) oraz Program Operacyjny Rozwój Obszarów Wiejskich 2007-2013 (PROW).

W ramach RPO WP planowana jest realizacja celów związanych z podniesieniem konkurencyjności i innowacyjności gospodarki województwa podlaskiego m.in. poprzez dotacje na inwestycje dla istniejących i nowopowstałych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (priorytet - wzrost innowacyjności i wspieranie przedsiębiorczości w regionie, działanie: wsparcie inwestycyjne przedsiębiorstw).

Dofinansowanie wynosi do 70% kosztów kwalifikowanych dla mikro i małych przedsiębiorstw, minimalny budżet projektu wynosi 30 tys. zł dla mikro i 100 tys. zł dla małych i średnich przedsiębiorstw. Maksymalna wartość wydatków kwalifikowanych jest nieograniczona, przy czym maksymalna wartość wsparcia dla mikroprzedsiębiorstwa wynosi 500 tys. zł, dla małych i średnich firm - 4 mln złotych. Jako element projektu można włączyć inwestycje, których skutkiem będzie zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do środowiska. Oczyszczalnie przydomowe mieszczą się w tej kategorii projektów.

W przypadku branży turystycznej analogiczne działanie - wsparcie inwestycyjne przedsiębiorstw z branży turystycznej mieści się w priorytecie trzecim - rozwój turystyki i kultury. Wielkości projektów i dofinansowania są identyczne z wyżej wymienionymi.

W ramach priorytetu 3 PROW: Jakość życia na obszarach wiejskich i zróżnicowanie gospodarki wiejskiej, planowane są m.in. działania w zakresie: różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej oraz tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw na terenach wiejskich.

W ramach działania pierwszego, pomocy udziela się z tytułu podjęcia lub rozwoju działalności w zakresie wielu obszarów, w tym: drobnej wytwórczości, rzemiosła lub rękodzieła; robót i usług budowlanych oraz instalacyjnych, usług turystycznych oraz związanych ze sportem, rekreacją i wypoczynkiem innych. Dofinansowanie może wynieść do 100 tys. zł, nie więcej niż 50% kosztów kwalifikowanych.
Kredyty i pożyczki preferencyjne

Mniej atrakcyjnym źródłem dofinansowania inwestycji niż dotacja, niemniej jednak istotnie korzystniejszym od komercyjnych, mogą być preferencyjne kredyty i pożyczki z przeznaczeniem na rozwój pozarolniczej działalności.

Wśród instytucji, które przyjdą nam z pomocą są: Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej (EWRWP), Fundusz Mikro (FM), Fundacja Wspomagania Wsi (FWW).

EFRWP oferuje mikrokredyty i kredyty na przedsięwzięcia inwestycyjne na terenach wiejskich w zakresie agroturystyki.

Mikrokredyty mogą być udzielane na sfinansowanie wszelkich nakładów związanych z uruchomieniem nowych lub rozwojem istniejących pozarolniczych przedsięwzięć gospodarczych w dziedzinie produkcji, handlu lub usług, które są realizowane na wsi i w miastach do 20 tys. mieszkańców. Wysokość mikrokredytów wynosi do 20 tys. zł, udzielane są na okres do 24 miesięcy, wliczając w to okres karencji w spłacie kwoty nieprzekraczający 3 miesięcy. Oprocentowanie wynosi 1,28 stopy redyskonta weksli NBP, jednak nie może być niższe niż 4% rocznie.

Kredyty na przedsięwzięcia inwestycyjne na terenach wiejskich w zakresie agroturystyki mogą być udzielane na sfinansowanie nakładów inwestycyjnych związanych z uruchomieniem nowych lub rozwojem istniejących przedsięwzięć gospodarczych w zakresie agroturystyki na wsi lub w miastach do 20 tys. mieszkańców, obejmujących zakup, budowę, rozbudowę, modernizację, adaptację oraz pierwsze wyposażenie inwestycyjne obiektów.

Kredyty mogą być udzielane w dwóch plafonach, w zależności od wysokości kwoty kredytu:

• w plafonie A - do 50.000 zł; kredytowaniem może być objęte do 100 % wartości kosztorysowej zadania inwestycyjnego brutto,

• w plafonie B - do 300.000 zł; nie więcej niż do 80% wartości kosztorysowej zadania inwestycyjnego brutto, zaś w przypadku realizacji przedsięwzięć/inwestycji objętych dofinansowaniem ze środków UE - do 100 % wartości kosztorysowej brutto przedsięwzięcia/inwestycji.

Kredyty mogą być udzielane na okres do 5 lat, wliczając w to okres karencji w spłacie kwoty kredytu nieprzekraczający 1 roku.

Oprocentowanie kredytów płacone przez kredytobiorcę jest zmienne i wynosi w stosunku rocznym: w plafonie A - 0,8 stopy redyskonta weksli NBP, jednak nie mniej niż 4% rocznie, w plafonie B - oprocentowanie jest równe 1,28 stopy redyskonta weksli NBP, jednak nie może być niższe, niż 4% rocznie.

Fundusz Mikro oferuje kilka instrumentów wsparcia, w tym: BiznesPożyczka i BiznesPożyczka bez poręczyciela, BiznesPożyczka Wiarygodny Partner.

BiznesPożyczka jest produktem adresowanym do osób prowadzących działalność gospodarczą. Dla klientów, którzy zamierzają po raz pierwszy skorzystać z oferty Funduszu, wielkość pożyczki wynosi od tysiąca do 200 tys. zł. Dla stałych klientów Fundusz Mikro oferuje pożyczki do 150 tys. zł.

Maksymalny okres, na jaki pożyczka może zostać zaciągnięta, to 36 miesięcy. Przy niższych kwotach pożyczek okres spłaty jest odpowiednio krótszy.

BiznesPożyczka bez poręczyciela jest produktem, który adresowany jest do wszystkich osób prowadzących działalność gospodarczą zainteresowanych pożyczką bez konieczności poręczenia. Wartość pożyczki wynosi od tysiąca do 20 tys. zł, maksymalny okres spłaty wynosi 24 miesiące.

BiznesPożyczka Wiarygodny Parnter jest produktem kierowanym do nowych klientów, nie wymaga żadnego zabezpieczenia oraz formalności. Wartość pożyczki wynosi od tysiąca do 10 tys. zł, maksymalny okres spłaty wynosi 36 miesięcy.

FWW realizuje program “Mikropożyczki”, który ma na celu przeciwdziałanie bezrobociu na terenach wiejskich i w małych miastach do 20 000 mieszkańców w województwie podlaskim. Mikropożyczki są przeznaczane na rozpoczęcie lub rozwój działalności gospodarczej, a w szczególności na utworzenie nowego miejsca pracy.

Maksymalna wysokość pożyczki nie może przekroczyć kwoty 10 tys. zł, pożyczka jest udzielana na okres do 24 miesięcy, okres karencji w spłacie pożyczki nie może być dłuższy niż 2 miesiące, oprocentowanie pożyczki wynosi 0%, pożyczki mogą być spłacone w terminach wcześniejszych, niż terminy ustalone umową.

Informacji na temat dofinansowania należy szukać w urzędach gmin, urzędzie marszałkowskim, Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzkich Funduszach Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, ośrodkach doradztwa rolniczego i innych organizacji wymienionych w treści poradnika.